User Tools

Site Tools


101-b-nh-parkinson-la-gi

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

101-b-nh-parkinson-la-gi [2018/11/07 17:13] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML>​ <​br><​div id="​mw-content-text"​ lang="​vi"​ dir="​ltr"><​div class="​mw-parser-output"><​p><​b>​Bệnh Parkinson</​b>​ (hay còn gọi là <​b>​PD</​b>​) là một rối loạn thoái hoá của hệ thần kinh trung ương gây ảnh hưởng đến tình trạng cử động, thăng bằng và kiểm soát cơ của bệnh nhân.
 +</​p><​p>​Bệnh Parkinson thuộc nhóm các bệnh rối loạn vận động. Nó có đặc điểm cứng cơ, run, tư thế và dáng đi bất thường, chuyển động chậm chạp và trong trường hợp bệnh nặng người bệnh có thể mất đi một số chức năng vận động vật lý. Các triệu chứng chính xuất hiện tương ứng với sự giảm các kích thích ở vùng vỏ não thuộc phạm vi điều khiển của hạch nền. Thông thường điều này liên quan đến sự giảm hình thành và sản xuất dopamine trong tế bào thần kinh dopaminergic của não giữa (cụ thể là substantia nigra). Các triệu chứng phụ như có thể xuất hiện rối loạn chức năng nhận thức cấp cao và các vấn đề về ngôn ngữ tinh tế. PD là bệnh mãn tính tự phát, hoặc trong trường hợp thứ cấp, nguyên nhân gây bệnh có thể là do độc tính của một số loại thuốc, chấn thương đầu, hay các rối loạn y tế khác. Căn bệnh này được đặt theo tên tiếng Anh dược sư James Parkinson, ông đã mô tả chi tiết của bệnh trong bài tiểu luận: "<​i>​An Essay on the Shaking Palsy</​i>"​ (1817).
 +</​p><​p>​Đông y gọi bệnh Parkinson là Ma mộc, Tứ chi nhuyễn nhược, Chấn chiến. Giai đoạn cuối cùng của bệnh được xếp vào loại Nuy chứng.<​sup class="​noprint Inline-Template Template-Fact"​ style="​white-space:​nowrap;">​[<​i><​span title="​Tuyên bố này cần tham khảo đến các nguồn đáng tin cậy. (ngày 17 tháng 7 năm 2014)">​cần dẫn nguồn</​span></​i>​]</​sup></​p>​
  
 +
 +
 +<​p>​Bệnh Parkinson được chia thành 4 nhóm chính dựa trên các nguyên nhân gây bệnh: nhóm bệnh thứ cấp hoặc tự phát (không biết rõ nguyên nhân), nhóm sơ cấp (có nguyên nhân), nhóm bệnh do di truyền, nhóm bệnh Parkinson kết hợp chung với những thoái hóa nhiều hệ thống. Trong đó nhóm tự phát chiếm phần lớn các ca bệnh.
 +</p>
 +
 +<div class="​thumb tright"><​div class="​thumbinner"​ style="​width:​172px;"><​img alt=""​ src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​8/​88/​Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg/​170px-Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg"​ width="​170"​ height="​251"​ class="​thumbimage"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​8/​88/​Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg/​255px-Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​8/​88/​Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg/​340px-Paralysis_agitans-Male_Parkinson%27s_victim-1892.jpg 2x" data-file-width="​991"​ data-file-height="​1464"/> ​ <div class="​thumbcaption">​Hình chụp bệnh nhân Parkinson vào năm 1892 cho thấy một tư thế đi bộ uốn cong. Ảnh xuất hiện trong <i>de la Nouvelle Iconographie Salpètrière</​i>,​ vol. 5.</​div></​div></​div>​
 +<​p>​Bệnh Parkinson thường có các dấu hiệu về giảm thiểu chức năng vận động cơ học,<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-0"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ ngoài ra còn có một số triệu chứng khác như rối loạn chức năng tự trị, có vấn đề về nhận thức, mất ngủ...<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-1"​ class="​reference">​[1]</​sup></​p>​
 +<​h3><​span id="​Tri.E1.BB.87u_ch.E1.BB.A9ng_v.E1.BB.81_v.E1.BA.ADn_.C4.91.E1.BB.99ng"/><​span class="​mw-headline"​ id="​Triệu_chứng_về_vận_động">​Triệu chứng về vận động</​span><​span class="​mw-editsection"><​span class="​mw-editsection-bracket">​[</​span>​sửa<​span class="​mw-editsection-divider">​ | </​span>​sửa mã nguồn<​span class="​mw-editsection-bracket">​]</​span></​span></​h3>​
 +<div class="​thumb tright"><​div class="​thumbinner"​ style="​width:​222px;"><​img alt=""​ src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​9/​91/​Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png/​220px-Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png"​ width="​220"​ height="​85"​ class="​thumbimage"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​9/​91/​Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png/​330px-Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​9/​91/​Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png/​440px-Writing_by_a_Parkinson%27s_disease_patient.png 2x" data-file-width="​2175"​ data-file-height="​845"/> ​ <div class="​thumbcaption">​Chữ viết tay của một bệnh nhân Parkinson</​div></​div></​div>​
 +<​p>​Bệnh thường xuất hiện bốn triệu chứng về vận động: run, cứng, chậm chạp (Bradykinesia),​ và tư thế bất ổn định.<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-2"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ Mặc dù khoảng 30% bệnh nhân không xuất hiện run trong thời gian đầu,<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-3"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ nhưng đặc điểm này sau đó cũng sẽ bộc phát khi bệnh tiến triển.<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-4"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ Triệu chứng cứng người là do cơ bắp và xương bị cứng dần, có thể kèm theo đau khớp.<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-5"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ Di chuyển chậm chạp là đặc tính lâm sàng đặc trưng nhất của bệnh Parkinson. Trong giai đoạn cuối, bệnh sẽ xuất hiện các chứng bất ổn định về tư thế dẫn đến mất cân bằng và té ngã.<​sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-6"​ class="​reference">​[1]</​sup></​p>​
 +<​h3><​span id="​Tri.E1.BB.87u_ch.E1.BB.A9ng_v.E1.BB.81_th.E1.BA.A7n_kinh"/><​span class="​mw-headline"​ id="​Triệu_chứng_về_thần_kinh">​Triệu chứng về thần kinh</​span><​span class="​mw-editsection"><​span class="​mw-editsection-bracket">​[</​span>​sửa<​span class="​mw-editsection-divider">​ | </​span>​sửa mã nguồn<​span class="​mw-editsection-bracket">​]</​span></​span></​h3>​
 +<​p>​Bệnh Parkinson gây ra một số rối loạn trung khu thần kinh, trong đó bao gồm chủ yếu là nhận thức, tâm trạng và các vấn đề hành vi.<sup id="​cite_ref-Jankovic2008_1-7"​ class="​reference">​[1]</​sup><​sup id="​cite_ref-pmid18175397_2-0"​ class="​reference">​[2]</​sup>​ Rối loạn nhận thức trong một số trường hợp có thể xảy ra ngay cả trong giai đoạn đầu của bệnh. Một tỷ lệ rất cao người bệnh sẽ có suy giảm nhận thức nhẹ.
 +</p>
 +<​h3><​span id="​C.C3.A1c_tri.E1.BB.87u_ch.E1.BB.A9ng_kh.C3.A1c"/><​span class="​mw-headline"​ id="​Các_triệu_chứng_khác">​Các triệu chứng khác</​span><​span class="​mw-editsection"><​span class="​mw-editsection-bracket">​[</​span>​sửa<​span class="​mw-editsection-divider">​ | </​span>​sửa mã nguồn<​span class="​mw-editsection-bracket">​]</​span></​span></​h3>​
 +<​p>​Ngoài các triệu chứng về nhận thức và vận động, PD có thể làm giảm nhiều chức năng cơ thể khác. Bệnh có thể có các biểu hiện như buồn ngủ ban ngày, rối loạn trong giấc ngủ hoặc mất ngủ. Ngoài ra người bệnh có thể có các triệu chứng như hạ huyết áp, da nhờn và viêm da tiết bã, đổ mồ hôi quá nhiều, tiểu không tự chủ và chức năng tình dục thay đổi, táo bón. PD cũng gây ra các bất thường về mắt như tỷ lệ nháy mắt giảm, dẫn đến kích thích bề mặt mắt, những bất thường trong việc nhìn theo một vật hoặc chuyển mục tiêu nhìn đột ngột và hạn chế trong việc nhìn lên. Thay đổi trong cảm quan bao gồm giảm các cảm giác về mùi, cảm giác đau, dị cảm.
 +</p>
 +
 +
 +
 +<table role="​presentation"​ class="​mbox-small plainlinks sistersitebox"​ style="​background-color:#​f9f9f9;​border:​1px solid #​aaa;​color:#​000"><​tbody><​tr><​td class="​mbox-image"><​img alt=""​ src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​30px-Commons-logo.svg.png"​ width="​30"​ height="​40"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​45px-Commons-logo.svg.png 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​59px-Commons-logo.svg.png 2x" data-file-width="​1024"​ data-file-height="​1376"/></​td>​
 +<td class="​mbox-text plainlist">​Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về <​i><​b><​span>​Bệnh Parkinson</​span></​b></​i></​td></​tr></​tbody></​table><​table class="​navbox"​ style="​border-spacing:​0"><​tbody><​tr><​td style="​padding:​2px"><​table class="​nowraplinks collapsible collapsed navbox-inner"​ style="​border-spacing:​0;​background:​transparent;​color:​inherit"><​tbody><​tr><​th scope="​col"​ class="​navbox-title"​ colspan="​2"​ style="​background:​Silver"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Thần kinh/​Triệu chứng</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"><​div style="​padding:​0em 0.25em">​Suy giảm trí nhớ (Bệnh Alzheimer, multi-infarct dementia, Bệnh Pick,
 +Bệnh Creutzfeldt-Jakob , Bệnh Huntington, Bệnh Parkinson, Sa sút trí tuệ do bệnh AIDS, Sa sút trí tuệ trán-thái dương, Elopement, Sundowning, Wandering)  • Mê sảng • ​ Post-concussion syndrome • ​ Organic brain syndrome</​div></​td></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Psychoactive substance</​th><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"><​div style="​padding:​0em 0.25em"><​i>​alcohol</​i>​ (acute alcohol intoxication,​ drunkenness,​ alcohol dependence, alcoholic hallucinosis,​ Alcohol withdrawal, delirium tremens, Korsakoff'​s syndrome, alcohol abuse) • ​ <​i>​opioids</​i>​ (opioid overdose, opioid dependency) • ​ <​i>​sedative/​hypnotic</​i>​ (benzodiazepine overdose, benzodiazepine dependence, benzodiazepine withdrawal) • ​ <​i>​cocaine</​i>​ (cocaine dependence) • ​ <​i>​general</​i>​ (Intoxication/​Drug overdose, Drug abuse, Physical dependence, Withdrawal)</​div></​td></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Psychotic disorder</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Rối loạn khí sắc</​th><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Loạn thần kinh chức năng <​br/>​stress và <​br/>​rối loạn liên quan đến cơ thể</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"><​table class="​nowraplinks navbox-subgroup"​ style="​border-spacing:​0"><​tbody><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​padding-left:​0em;​padding-right:​0em;​background-color:​ LightYellow"/><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​padding-left:​0em;​padding-right:​0em;​background-color:​ LightYellow"/><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​padding-left:​0em;​padding-right:​0em;​background-color:​ LightYellow"><​p>​Khác</​p></​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr></​tbody></​table></​td></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Sinh lý <​br/>​và hành vi</​th><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Nhân cách<​br/>​người trưởng thành<​br/>​và hành vi</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Chậm phát triển tâm thần</​th><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Phát triển tâm lý<​br/>​(Rối loạn phát triển)</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group"​ style="​background-color:​ LightYellow">​Rối loạn hành vi và cảm xúc <​br/>​vào thời điểm thơ ấu, thanh niên</​th><​td class="​navbox-list navbox-even"​ style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr></​tbody></​table></​td></​tr></​tbody></​table><​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1303
 +Cached time: 20181022013051
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.344 seconds
 +Real time usage: 0.413 seconds
 +Preprocessor visited node count: 2168/​1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 75174/​2097152 bytes
 +Template argument size: 4038/​2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 8/40
 +Expensive parser function count: 0/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 4504/​5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 1/400
 +Lua time usage: 0.119/​10.000 seconds
 +Lua memory usage: 4.53 MB/50 MB
 +--><​!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +100.00% ​ 320.276 ​     1 -total
 + ​44.75% ​ 143.311 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Infobox_Disease
 + ​38.61% ​ 123.674 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​H&#​7897;​p_th&​ocirc;​ng_tin
 + ​20.76% ​  ​66.481 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​R&#​7889;​i_lo&#​7841;​n_t&​acirc;​m_th&#​7847;​n_v&​agrave;​_h&​agrave;​nh_vi
 + ​19.55% ​  ​62.618 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​H&#​7897;​p_&#​273;​i&#​7873;​u_h&#​432;&#​7899;​ng
 + ​12.89% ​  ​41.268 ​     3 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Navbox_subgroup
 + ​12.45% ​  ​39.867 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 + ​10.85% ​  ​34.750 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Fact
 + ​10.45% ​  ​33.484 ​     3 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Navbox
 +  9.43%   ​30.194 ​     2 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Ch&​uacute;​_th&​iacute;​ch_t&#​7841;​p_ch&​iacute;​
 +--><​!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​551729-0!canonical and timestamp 20181022013051 and revision id 43487008
 + ​--></​div><​noscript><​img src="​http://​vi.wikipedia.org/​wiki/​Special:​CentralAutoLogin/​start?​type=1x1"​ alt=""​ title=""​ width="​1"​ height="​1"​ style="​border:​ none; position: absolute;"/></​noscript></​div>​
 +
 +</​HTML>​
101-b-nh-parkinson-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:13 (external edit)