User Tools

Site Tools


101-b-kh-ng-u-i-la-gi

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

101-b-kh-ng-u-i-la-gi [2018/11/07 17:13] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML><​br><​div><​p><​b>​Bộ Không đuôi</​b>​ là một nhóm động vật lưỡng cư đa dạng và phong phú, chúng có cơ thể ngắn, không đuôi, có danh pháp khoa học là <​b>​Anura</​b>​ (tiếng Hy Lạp cổ đại <​i>​an-,</​i>​ thiếu + <​i>​oura</​i>,​ đuôi). Hóa thạch "​tiền không đuôi"​ cổ nhất xuất hiện vào đầu kỷ Trias ở Madagascar, nhưng nghiên cứu đồng hồ nguyên tử gợi ý rằng nguồn gốc của chúng có thể kéo dài đến kỷ Permi, 265 triệu năm trước. Bộ Không đuôi có phạm vi phân bố rộng, từ miền nhiệt đới tới vùng cận bắc cực, nhưng nơi tập trung sự đa dạng loài nhất rừng mưa nhiệt đới. Hiện có khoảng 4.800 loài được ghi nhận, hơn 85% số loài lưỡng cư hiện đại. Đây cũng là bộ động vật có xương sống đa dạng thứ năm.
 +</​p><​p>​Quần thể các loài thuộc bộ này đã suy giảm đáng kể từ những năm 1950. Hơn một phần ba số loài được coi là bị đe dọa và có nguy cơ tuyệt chủng và hơn một trăm hai mươi được cho là đã bị tuyệt chủng từ những năm 1980.<​sup id="​cite_ref-Stuart_1-0"​ class="​reference">​[1]</​sup>​ Số lượng các cá thể ếch di tật đang tăng và loại bệnh nấm chytridiomycosis nổi lên, đã lan rộng trên toàn thế giới. Các nhà sinh học bảo tồn đang làm việc để tìm hiểu nguyên nhận của các vấn đề này và giải quyết chúng. Ếch có giá trị làm thức ăn cho con người và cũng có nhiều vai trò văn hóa trong văn học, biểu tượng và tôn giáo.
 +</p>
  
 +
 +
 +<​p>​Từ "​ếch"​ xuất phát từ tiếng Anh cổ <​i>​frogga</​i>,​ viết tắt thành <​i>​frox</​i>,​ <​i>​forsc</​i>,​ và <​i>​frosc</​i>,​ có lẽ lại xuất phát từ ngôn ngữ tiền Ấn-Âu <​i>​preu</​i>​ = "để nhảy"​.<​sup id="​cite_ref-2"​ class="​reference">​[2]</​sup>​ Khoảng 88% số loài lưỡng cư được phân loại trong bộ Anura.<​sup id="​cite_ref-Pou92_3-0"​ class="​reference">​[3]</​sup>​ Bao gồm khoảng 4.810 loài trong 33 họ, trong đó Leptodactylidae (1.100 loài), Hylidae (800 loài) và Ranidae (750 loài) là giàu số lượng loài nhất.<​sup id="​cite_ref-Pou92_3-1"​ class="​reference">​[3]</​sup></​p>​
 +<div class="​thumb tleft"><​div class="​thumbinner"​ style="​width:​222px;"><​img alt="​European fire-bellied toad" src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4f/​Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg/​220px-Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg"​ width="​220"​ height="​165"​ class="​thumbimage"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4f/​Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg/​330px-Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4f/​Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg/​440px-Bombina_bombina_1_%28Marek_Szczepanek%29_tight_crop.jpg 2x" data-file-width="​1905"​ data-file-height="​1430"/> ​ </​div></​div>​
 +<​p>​Cách sử dụng các tên thông thường như "​ếch"​ và "​cóc"​ không được dùng trong phân loại. Thuật ngữ "​ếch"​ thường được sử dụng cho các loài thủy sinh hay bán thủy sinh với da trơn, có nhất nhờn; thuât ngữ "​cóc"​ dùng cho các loài có da khô, sần.<​sup id="​cite_ref-Salientia_4-0"​ class="​reference">​[4]</​sup><​sup id="​cite_ref-5"​ class="​reference">​[5]</​sup>​ Có nhiều ngoại lệ trong quy tắc này. Cóc tía châu Âu (<​i>​Bombina bombina</​i>​) có da sần và thích sống nơi ẩm ướt<​sup id="​cite_ref-Bb_6-0"​ class="​reference">​[6]</​sup>​ trong khi ếch vàng Panama (<​i>​Atelopus zeteki</​i>​) là một loài cóc trong họ Bufonidae (họ gồm các loài được xem là "cóc thực sự") và có da trơn.<​sup id="​cite_ref-7"​ class="​reference">​[7]</​sup></​p><​p>​Bộ Anura gồm tất cả các loài ếch, nhái hiện đại và một vài hóa thạch phù hợp với định nghĩa bộ Không đuôi. Đặc điểm của cá thể trưởng thành trong bộ gồm: 9 đốt tiền xương cùng hay ít hơn, xương chậu dài và hơn nghiêng về phía trước, sự có mặt của xương cụt, không đuôi, chi trước ngắn hơn chi sau, xương quay và xương trụ hợp nhất, xương chày và xương mác hợp nhất, xương mắt cá nhân thuôn dài, thiếu xươn trán, có xương móng, hàm dưới thiếu răng (với ngoại lệ là <​i>​Gastrotheca guentheri</​i>​) gồm ba cặp xương (xương góc hàm, xương hàm, và xương cằm Merkel (Pipoidea không có xương cằm Merkel),<​sup id="​cite_ref-8"​ class="​reference">​[8]</​sup>​bạch huyết ngay dưới da.<sup id="​cite_ref-ToLAnura_9-0"​ class="​reference">​[9]</​sup>​ Ấu trùng bộ Không đuôi (nòng nọc) có một lỗ thở đơn, phần miệng có mỏ keratin và răng nhỏ.<​sup id="​cite_ref-ToLAnura_9-1"​ class="​reference">​[9]</​sup></​p><​p>​Bộ Không đuôi được phân loại thành ba phân bộ và một chi đơn loài độc lập Aerugoamnis paulus<​sup id="​cite_ref-10"​ class="​reference">​[10]</​sup>:​ Archaeobatrachia,​ bao gồm bốn họ không đuôi nguyên thủy; Mesobatrachia,​ bao gồm năm họ các loài ếch trung gian; và Neobatrachia,​ nhóm lớn nhất, bao gồm 24 họ không đuôi phát triển, bao gồm hầu hết các loài phổ biết được tìm thấy toàn thế giới. Phân bộ Neobatrachia lại được chia thành hai siêu họ Hyloidea và Ranoidea.<​sup id="​cite_ref-11"​ class="​reference">​[11]</​sup>​ Phân loại này dựa trên hình thái học cùng với số lượng đốt sống, cấu trúc đai ngực, và hình thái nòng nọc. Mặc dù phân loại này được công nhận rộng rãi, mối quan hệ giữa các họ vẫn bị tranh cãi.<​sup id="​cite_ref-12"​ class="​reference">​[12]</​sup></​p><​p>​Một vài loài không đuôi dễ dàng lai ghép. Ví dụ, <​i>​Pelophylax esculentus</​i>​ là loài lai giữa <​i>​Pelophylax lessonae</​i>​ và <​i>​Pelophylax ridibundus</​i>​.<​sup id="​cite_ref-13"​ class="​reference">​[13]</​sup>​ Cóc tía châu Âu (<​i>​Bombina bombina</​i>​) và Cóc tía bụng vàng (<​i>​B. variegata</​i>​) tương tự trong việc tạo ra con lai. Các con lai này ít có khả năng sinh sản hơn bố mẹ chúng.<​sup id="​cite_ref-14"​ class="​reference">​[14]</​sup></​p>​
 +
 +<​p>​Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ giữa các họ không đuôi khác nhau trong nhánh Anura như thể hiện trong hình dưới đây. Biểu đồ này, dưới dạng cây phát sinh chủng loài, chỉ ra mối quan hệ giữa các họ, với mỗi nút đại diện cho điểm có tổ tiên chung. Biểu đồ dựa theo Frost <i>et al.</​i>​ (2006)<​sup id="​cite_ref-15"​ class="​reference">​[15]</​sup>​ và Heinicke <i>et al.</​i>​ (2009).<​sup id="​cite_ref-16"​ class="​reference">​[16]</​sup>​ và Pyron &amp; Wiens (2011).<​sup id="​cite_ref-17"​ class="​reference">​[17]</​sup></​p>​
 +
 +<table class="​collapsible collapsed"​ style="​width:​100%;​ border:​solid 1px #​aaa"><​tbody><​tr><​th style="​background:#​F0F2F5">​Phân loại Bộ Không đuôi
 +</​th></​tr><​tr><​td>​
 +
 +</​td></​tr></​tbody></​table>​
 +<​p>​Ếch xuất hiện trong nhiều truyền thuyết, truyện cổ tích, và trong văn hóa đại chúng. Chúng có xu hướng được mô tả là những con vật tốt bụng, xấu xí, và vụng về, nhưng có tài năng tìm ẩn. Một vài ví dụ bao gồm Michigan J. Frog, "​Hoàng tử ếch",​ và Kermit the Frog.
 +</​p><​p>​Cóc lại được mô tả chủ yếu về điều xấu. Trong những truyện cổ tích châu Âu, nó bị cho rằng là phụ tá của phù thủy và có sức mạnh ma thuật. Chất độc từ da chúng được sử dụng để chế biến thuốc độc, nhưng cũng được dùng để tạo ra thuốc trị các căn bệnh ma thuật cho con người và động vật. Cóc cũng liên kết với quỷ dữ, trong Thiên đường đã mất của John Milton, Satan đã sai một con cóc đổ chất độc vào tai Eve.<sup id="​cite_ref-18"​ class="​reference">​[18]</​sup></​p><​p>​Người Moche ở Peru cổ đại tôn thờ những động vật này, và thường mô tả chúng trong nghệ thuật của họ.<​sup id="​cite_ref-19"​ class="​reference">​[19]</​sup>​ tại Panama,, truyền thuyết địa phương cho rằng may mắn sẽ đến với bất cứ ai phát hiện ra một con ếch vàng Panama. Vài người tin rằn khi một con ếch vàng Panama chết, nó sẽ biến thành một lá bùa được biết đến như <​i>​huaca</​i>​. Ngày nay, mặc dù đã tuyệt chủng hầu hết trong tự nhiên, ếch vàng Panama vẫn là một biểu tượng văn hóa quan trọng và có thể được tìm thấy trên vải trang trí Molas được thực hiện bởi người Kuna. Chúng cũng xuất hiện trên cầu vượt tại thành phố Panama, trên áo thun hay thận chí vé số.<​sup id="​cite_ref-20"​ class="​reference">​[20]</​sup></​p>​
 +
 +<div class="​reflist columns references-column-count references-column-count-2"​ style="​-moz-column-count:​ 2; -webkit-column-count:​ 2; column-count:​ 2; list-style-type:​ decimal;">​
 +<ol class="​references"><​li id="​cite_note-Stuart-1"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​Stuart,​ S. N.; Chanson, J. S.; Cox, N. A.; Young, B. E.; Rodrigues, A. S. L.; Fischman, D. L.; Waller, R. W. (2 004). “Status and trends of amphibian declines and extinctions worldwide”. <​i>​Science</​i>​ <​b>​306</​b>​ (5702): 1783–1786. PMID 15486254. doi:​10.1126/​science.1103538.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Status+and+trends+of+amphibian+declines+and+extinctions+worldwide&​amp;​rft.au=Chanson%2C+J.+S.&​amp;​rft.au=Cox%2C+N.+A.&​amp;​rft.au=Fischman%2C+D.+L.&​amp;​rft.au=Rodrigues%2C+A.+S.+L.&​amp;​rft.au=Stuart%2C+S.+N.&​amp;​rft.au=Waller%2C+R.+W.&​amp;​rft.au=Young%2C+B.+E.&​amp;​rft.aufirst=S.+N.&​amp;​rft.aulast=Stuart&​amp;​rft.date=2+004&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.issue=5702&​amp;​rft.jtitle=Science&​amp;​rft.pages=1783-1786&​amp;​rft.volume=306&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1126%2Fscience.1103538&​amp;​rft_id=info%3Apmid%2F15486254&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span>​ </​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-2"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Harper,​ Douglas. “Frog”. <​i>​Online Etymology Dictionary</​i><​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Frog&​amp;​rft.au=Harper%2C+Douglas&​amp;​rft.aulast=Harper%2C+Douglas&​amp;​rft.date=2+th%C3%A1ng+10+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Online+Etymology+Dictionary&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.etymonline.com%2Findex.php%3Fterm%3Dfrog&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-Pou92-3">​^ <​sup><​i><​b>​a</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​ă</​b></​i></​sup>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation book">​Pough,​ F. H.; Andrews, R. M.; Cadle, J. E.; Crump, M. L.; Savitsky, A. H.; Wells, K. D. (2003). <​i>​Herpetology:​ Third Edition</​i>​. Benjamin Cummings. ISBN 0-13-100849-8.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Andrews%2C+R.+M.&​amp;​rft.au=Cadle%2C+J.+E.&​amp;​rft.au=Crump%2C+M.+L.&​amp;​rft.au=Pough%2C+F.+H.&​amp;​rft.au=Savitsky%2C+A.+H.&​amp;​rft.au=Wells%2C+K.+D.&​amp;​rft.aufirst=F.+H.&​amp;​rft.aulast=Pough&​amp;​rft.btitle=Herpetology%3A+Third+Edition&​amp;​rft.date=2003&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=0-13-100849-8&​amp;​rft.pub=Benjamin+Cummings&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-Salientia-4"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Cannatella,​ David C. (1997). “Salientia”. <​i>​Tree of Life Web Project</​i><​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Salientia&​amp;​rft.au=Cannatella%2C+David+C.&​amp;​rft.aulast=Cannatella%2C+David+C.&​amp;​rft.date=7+th%C3%A1ng+8+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Tree+of+Life+Web+Project&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Ftolweb.org%2FSalientia%2F&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-5"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation book">​Badger,​ D.; Netherton, J. (1995). <​i>​Frogs</​i>​. Airlife Publishing. tr. 19. ISBN 1-85310-740-9.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Badger%2C+D.&​amp;​rft.au=Netherton%2C+J.&​amp;​rft.aufirst=D.&​amp;​rft.aulast=Badger&​amp;​rft.btitle=Frogs&​amp;​rft.date=1995&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=1-85310-740-9&​amp;​rft.pages=19&​amp;​rft.pub=Airlife+Publishing&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-Bb-6"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Kuzmin,​ Sergius L. (ngày 29 tháng 9 năm 1999). “<​i>​Bombina bombina</​i>​”. <​i>​AmphibiaWeb</​i>​. University of California, Berkeley<​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Bombina+bombina&​amp;​rft.au=Kuzmin%2C+Sergius+L.&​amp;​rft.aulast=Kuzmin%2C+Sergius+L.&​amp;​rft.date=15+th%C3%A1ng+6+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=AmphibiaWeb&​amp;​rft.pub=University+of+California%2C+Berkeley&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Famphibiaweb.org%2Fcgi%2Famphib_query%3Fwhere-genus%3DBombina%26where-species%3Dbombina&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-7"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Lips,​ K; Solís, F.; Ibáñez, R.; Jaramillo, C.; Fuenmayor,​Q. (2010). “<​i>​Atelopus zeteki</​i>​”. <​i>​IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1</​i><​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Atelopus+zeteki&​amp;​rft.au=Lips%2C+K%3B+Sol%C3%ADs%2C+F.%3B+Ib%C3%A1%C3%B1ez%2C+R.%3B+Jaramillo%2C+C.%3B+Fuenmayor%2CQ.&​amp;​rft.aulast=Lips%2C+K%3B+Sol%C3%ADs%2C+F.%3B+Ib%C3%A1%C3%B1ez%2C+R.%3B+Jaramillo%2C+C.%3B+Fuenmayor%2CQ.&​amp;​rft.date=2+th%C3%A1ng+8+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=IUCN+Red+List+of+Threatened+Species.+Version+2012.1&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.iucnredlist.org%2Fdetails%2F54563%2F0&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-8"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Biology of Amphibians - William E. Duellman</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-ToLAnura-9">​^ <​sup><​i><​b>​a</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​ă</​b></​i></​sup>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Cannatella,​ David (ngày 11 tháng 1 năm 2008). “Anura”. Tree of Life web project<​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Cannatella%2C+David&​amp;​rft.aulast=Cannatella%2C+David&​amp;​rft.btitle=Anura&​amp;​rft.date=8+th%C3%A1ng+8+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.pub=Tree+of+Life+web+project&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.tolweb.org%2FAnura%2F16963&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-10"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​i>​Aerugoamnis paulus</​i>,​ New Genus and New Species (Anura: Anomocoela):​ First Reported Anuran from the Early Eocene (Wasatchian) Fossil Butte Member of the Green River Formation, Wyoming Amy C. Henrici, Ana M. Báez, &amp; Lance Grande, Annals of Carnegie Museum 81(4):​295-309. Tháng 9 năm 2013 <span class="​noprint">​doi:​dx.doi.org/​10.2992/​007.081.0402</​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-11"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​Ford,​ L.S.; Cannatella, D. C. (1993). “The major clades of frogs”. <​i>​Herpetological Monographs</​i>​ <​b>​7</​b>:​ 94–117. JSTOR 1466954. doi:​10.2307/​1466954.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=The+major+clades+of+frogs&​amp;​rft.au=Cannatella%2C+D.+C.&​amp;​rft.au=Ford%2C+L.S.&​amp;​rft.aufirst=L.S.&​amp;​rft.aulast=Ford&​amp;​rft.date=1993&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jstor=1466954&​amp;​rft.jtitle=Herpetological+Monographs&​amp;​rft.pages=94-117&​amp;​rft.volume=7&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.2307%2F1466954&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-12"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​Faivovich,​ J.; Haddad, C. F. B.; Garcia, P. C. A.; Frost, D. R.; Campbell, J. A.; Wheeler, W. C. (2005). “Systematic review of the frog family Hylidae, with special reference to Hylinae: Phylogenetic analysis and revision”. <​i>​Bulletin of the American Museum of Natural History</​i>​ <​b>​294</​b>:​ 1–240. doi:​10.1206/​0003-0090(2005)294[0001:​SROTFF]2.0.CO;​2.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Systematic+review+of+the+frog+family+Hylidae%2C+with+special+reference+to+Hylinae%3A+Phylogenetic+analysis+and+revision&​amp;​rft.au=Campbell%2C+J.+A.&​amp;​rft.au=Faivovich%2C+J.&​amp;​rft.au=Frost%2C+D.+R.&​amp;​rft.au=Garcia%2C+P.+C.+A.&​amp;​rft.au=Haddad%2C+C.+F.+B.&​amp;​rft.au=Wheeler%2C+W.+C.&​amp;​rft.aufirst=J.&​amp;​rft.aulast=Faivovich&​amp;​rft.date=2005&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Bulletin+of+the+American+Museum+of+Natural+History&​amp;​rft.pages=1-240&​amp;​rft.volume=294&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1206%2F0003-0090%282005%29294%5B0001%3ASROTFF%5D2.0.CO%3B2&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-13"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Kuzmin,​ S. L. (ngày 10 tháng 11 năm 1999). “<​i>​Pelophylax esculentus</​i>​”<​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Kuzmin%2C+S.+L.&​amp;​rft.aulast=Kuzmin%2C+S.+L.&​amp;​rft.btitle=Pelophylax+esculentus&​amp;​rft.date=12+th%C3%A1ng+10+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Famphibiaweb.org%2Fcgi-bin%2Famphib_query%3Fquery_src%3Daw_search_index%26where-genus%3DPelophylax%26where-species%3Desculentus&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-14"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Köhler,​ S. (2003). “Mechanisms for partial reproductive isolation in a <​i>​Bombina</​i>​ hybrid zone in Romania” <span style="​font-size:​85%;">​(PDF)</​span>​. <​i>​Dissertation for thesis</​i><​span class="​reference-accessdate">​. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2012</​span>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=Mechanisms+for+partial+reproductive+isolation+in+a+Bombina+hybrid+zone+in+Romania&​amp;​rft.au=K%C3%B6hler%2C+S.&​amp;​rft.aulast=K%C3%B6hler%2C+S.&​amp;​rft.date=5+th%C3%A1ng+6+n%C4%83m+2012&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Dissertation+for+thesis&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fedoc.ub.uni-muenchen.de%2F1521%2F1%2FKoehler_Sonja.pdf&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-15"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​Frost,​ D. R.; Grant, T.; Faivovich, J. N.; Bain, R. H.; Haas, A.; Haddad, C. L. F. B.; De Sá, R. O.; Channing, A.; Wilkinson, M.; Donnellan, S. C.; Raxworthy, C. J.; Campbell, J. A.; Blotto, B. L.; Moler, P.; Drewes, R. C.; Nussbaum, R. A.; Lynch, J. D.; Green, D. M.; Wheeler, W. C. (2006). “The Amphibian Tree of Life”. <​i>​Bulletin of the American Museum of Natural History</​i>​ <​b>​297</​b>:​ 1–291. doi:​10.1206/​0003-0090(2006)297[0001:​TATOL]2.0.CO;​2.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=The+Amphibian+Tree+of+Life&​amp;​rft.au=Frost%2C+D.+R.%3B+Grant%2C+T.%3B+Faivovich%2C+J.+N.%3B+Bain%2C+R.+H.%3B+Haas%2C+A.%3B+Haddad%2C+C.+L.+F.+B.%3B+De+S%C3%A1%2C+R.+O.%3B+Channing%2C+A.%3B+Wilkinson%2C+M.%3B+Donnellan%2C+S.+C.%3B+Raxworthy%2C+C.+J.%3B+Campbell%2C+J.+A.%3B+Blotto%2C+B.+L.%3B+Moler%2C+P.%3B+Drewes%2C+R.+C.%3B+Nussbaum%2C+R.+A.%3B+Lynch%2C+J.+D.%3B+Green%2C+D.+M.%3B+Wheeler%2C+W.+C.&​amp;​rft.aulast=Frost%2C+D.+R.%3B+Grant%2C+T.%3B+Faivovich%2C+J.+N.%3B+Bain%2C+R.+H.%3B+Haas%2C+A.%3B+Haddad%2C+C.+L.+F.+B.%3B+De+S%C3%A1%2C+R.+O.%3B+Channing%2C+A.%3B+Wilkinson%2C+M.%3B+Donnellan%2C+S.+C.%3B+Raxworthy%2C+C.+J.%3B+Campbell%2C+J.+A.%3B+Blotto%2C+B.+L.%3B+Moler%2C+P.%3B+Drewes%2C+R.+C.%3B+Nussbaum%2C+R.+A.%3B+Lynch%2C+J.+D.%3B+Green%2C+D.+M.%3B+Wheeler%2C+W.+C.&​amp;​rft.date=2006&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Bulletin+of+the+American+Museum+of+Natural+History&​amp;​rft.pages=1-291&​amp;​rft.volume=297&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.bioone.org%2Fdoi%2Fabs%2F10.1206%2F0003-0090%25282006%2529297%255B0001%253ATATOL%255D2.0.CO%253B2&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1206%2F0003-0090%282006%29297%5B0001%3ATATOL%5D2.0.CO%3B2&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-16"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​Heinicke M. P.; Duellman, W. E.; Trueb, L.; Means, D. B.; MacCulloch, R. D.; Hedges, S. B. (2009). “A new frog family (Anura: Terrarana) from South America and an expanded direct-developing clade revealed by molecular phylogeny” <span style="​font-size:​85%;">​(PDF)</​span>​. <​i>​Zootaxa</​i>​ <​b>​2211</​b>:​ 1–35.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=A+new+frog+family+%28Anura%3A+Terrarana%29+from+South+America+and+an+expanded+direct-developing+clade+revealed+by+molecular+phylogeny&​amp;​rft.au=Heinicke+M.+P.%3B+Duellman%2C+W.+E.%3B+Trueb%2C+L.%3B+Means%2C+D.+B.%3B+MacCulloch%2C+R.+D.%3B+Hedges%2C+S.+B.&​amp;​rft.aulast=Heinicke+M.+P.%3B+Duellman%2C+W.+E.%3B+Trueb%2C+L.%3B+Means%2C+D.+B.%3B+MacCulloch%2C+R.+D.%3B+Hedges%2C+S.+B.&​amp;​rft.date=2009&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Zootaxa&​amp;​rft.pages=1-35&​amp;​rft.volume=2211&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.hedgeslab.org%2Fpubs%2F220.pdf&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-17"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation journal">​R. Alexander Pyron and John J. Wiens (2011). “A large-scale phylogeny of Amphibia including over 2800 species, and a revised classification of extant frogs, salamanders,​ and caecilians” <span style="​font-size:​85%;">​(PDF)</​span>​. <​i>​Molecular Phylogenetics and Evolution</​i>​ <​b>​61</​b>:​ 543–583. doi:​10.1016/​j.ympev.2011.06.012.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=A+large-scale+phylogeny+of+Amphibia+including+over+2800+species%2C+and+a+revised+classification+of+extant+frogs%2C+salamanders%2C+and+caecilians&​amp;​rft.au=R.+Alexander+Pyron+and+John+J.+Wiens&​amp;​rft.aulast=R.+Alexander+Pyron+and+John+J.+Wiens&​amp;​rft.date=2011&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Molecular+Phylogenetics+and+Evolution&​amp;​rft.pages=543-583&​amp;​rft.volume=61&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fhome.gwu.edu%2F~rpyron%2Fpublications%2FPyron_Wiens_2011.pdf&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1016%2Fj.ympev.2011.06.012&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-18"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation book">​Burns,​ William E. (2003). <​i>​Witch Hunts in Europe and America: An Encyclopedia</​i>​. Greenwood Publishing Group. tr. 7. ISBN 0-313-32142-6.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Burns%2C+William+E.&​amp;​rft.aufirst=William+E.&​amp;​rft.aulast=Burns&​amp;​rft.btitle=Witch+Hunts+in+Europe+and+America%3A+An+Encyclopedia&​amp;​rft.date=2003&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=0-313-32142-6&​amp;​rft.pages=7&​amp;​rft.pub=Greenwood+Publishing+Group&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fbooks.google.com%2F%3Fid%3DQr6_q-chR6MC%26pg%3DPA7%26lpg%3DPA7%26dq%3Dcommon%2Btoad%2Bwitchcraft%23v%3Donepage%26q%3Dcommon%2520toad%2520witchcraft%26f%3Dfalse&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-19"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation book">​Berrin,​ Katherine; Larco Museum (1997). <​i>​The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera</​i>​. New York: Thames and Hudson. ISBN 0-500-01802-2.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.au=Berrin%2C+Katherine&​amp;​rft.au=Larco+Museum&​amp;​rft.aufirst=Katherine&​amp;​rft.aulast=Berrin&​amp;​rft.btitle=The+Spirit+of+Ancient+Peru%3A+Treasures+from+the+Museo+Arqueol%C3%B3gico+Rafael+Larco+Herrera&​amp;​rft.date=1997&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=0-500-01802-2&​amp;​rft.place=New+York&​amp;​rft.pub=Thames+and+Hudson&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-20"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span class="​citation web">​Gratwicke,​ B. (2009). “The Panamanian Golden Frog”. <​i>​Panama Amphibian Rescue and Conservation Project</​i>​.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%99+Kh%C3%B4ng+%C4%91u%C3%B4i&​amp;​rft.atitle=The+Panamanian+Golden+Frog&​amp;​rft.au=Gratwicke%2C+B.&​amp;​rft.aufirst=B.&​amp;​rft.aulast=Gratwicke&​amp;​rft.date=2009&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Panama+Amphibian+Rescue+and+Conservation+Project&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Famphibianrescue.org%2F2009%2F09%2F17%2Fbrian-gratwicke-the-panamanian-golden-frog%2F&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +</​ol></​div>​
 +
 +<table role="​presentation"​ class="​mbox-small plainlinks sistersitebox"​ style="​background-color:#​f9f9f9;​border:​1px solid #​aaa;​color:#​000"><​tbody><​tr><​td class="​mbox-image"><​img alt=""​ src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​30px-Commons-logo.svg.png"​ width="​30"​ height="​40"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​45px-Commons-logo.svg.png 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​59px-Commons-logo.svg.png 2x" data-file-width="​1024"​ data-file-height="​1376"/></​td>​
 +<td class="​mbox-text plainlist">​Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về <​i><​b><​span>​Bộ Không đuôi</​span></​b></​i></​td></​tr></​tbody></​table><​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1238
 +Cached time: 20181018100907
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.892 seconds
 +Real time usage: 0.988 seconds
 +Preprocessor visited node count: 14295/​1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 814498/​2097152 bytes
 +Template argument size: 12736/​2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 23/40
 +Expensive parser function count: 0/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 24574/​5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 1/400
 +Lua time usage: 0.319/​10.000 seconds
 +Lua memory usage: 3.67 MB/50 MB
 +--><​!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +301.40% 2364.197 ​    54 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Clade
 +100.00% ​ 784.408 ​     1 -total
 + ​48.10% ​ 377.330 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Taxobox
 + ​40.33% ​ 316.343 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Infobox
 + ​28.05% ​ 219.990 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Fossil_range
 + ​23.61% ​ 185.166 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Li&​ecirc;​n_&#​273;&#​7841;​i_Hi&#​7875;​n_sinh_220px
 + ​21.92% ​ 171.927 ​    38 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Period_start
 + ​19.47% ​ 152.727 ​    11 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Fossil_range/​bar
 + ​18.73% ​ 146.907 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 + ​11.70% ​  ​91.743 ​    38 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Period_id
 +--><​!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​72865-0!canonical and timestamp 20181018100906 and revision id 40740422
 + ​--></​div>​
 +
 +</​HTML>​
101-b-kh-ng-u-i-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:13 (external edit)